Είχα καιρό να ενθουσιαστώ έτσι με ένα βιβλίο. Και πιο συγκεκριμένα με τη γραφή ενός ή μίας συγγραφέα.
Η γραφή της Φανής Κεχαγιά μεταμορφώνεται διαρκώς, καθώς μεταπηδά από το ένα γλωσσικό ιδίωμα στο άλλο με μια σπάνια, σχεδόν χορευτική δεξιοτεχνία. Η βαθιά της παιδεία και η αφοσίωσή της στη μελέτη της γλώσσας αποτυπώνονται σε κάθε σελίδα, αφού δαμάζει τον ελληνικό λόγο σε όλο του το εύρος, προικίζοντάς τον με ακρίβεια και σπάνια πυκνότητα. Πέρα όμως από τα γλωσσικά εργαλεία, το λογοτεχνικό της σύμπαν ορίζεται από μια πηγαία φαντασία και μια ροή τόσο αβίαστη, που αιχμαλωτίζει το βλέμμα. Χωρίς να καταφεύγει σε έναν εύκολο καταιγισμό επιθέτων, πλάθει ζωντανές, ανάγλυφες εικόνες που κρατούν την προσοχή του αναγνώστη τεταμένη. Η πλοκή ξεδιπλώνεται με όρους καθαρά θεατρικούς, αγγίζοντας τις ευαίσθητες χορδές της ψυχής και γεννώντας, με την ίδια φυσικότητα, πότε συγκίνηση και πότε χιούμορ. Και εγώ/εσύ δεν μπορούμε παρά να ακολουθήσουμε την κάθε ιστορία μέχρι τη λύτρωση, την αυτοπραγμάτωση και ίσως την αυτοαγάπη.
Στις σελίδες της ζωντανεύουν φιγούρες που, αν και γεννημένες από τη συγγραφική φαντασία, κουβαλούν την οικειότητα των ανθρώπων που διασταυρωνόμαστε μαζί τους κάθε πρωί στον δρόμο, αγνοώντας τα κρυμμένα τους βάσανα. Αυτή η αίσθηση πηγάζει από μια γραφή που αγγίζει τα όρια του καθαρού νατουραλισμού, αποτυπώνοντας τη ζωή χωρίς φίλτρα, στην πιο γυμνή και αυθεντική της μορφή. Το νήμα που συνδέει όλα τα διηγήματα είναι η εξομολογητική φωνή του πρώτου προσώπου. Μέσα από αυτή την οπτική, ο αναγνώστης γίνεται μάρτυρας ενός πολύχρωμου μωσαϊκού από ανθρώπινους τύπους, πεπρωμένα και ψυχικές μεταπτώσεις.
Κάθε διήγημα ξεκινά με το πρωτοπρόσωπο «είμαι». Παγκόσμιο, πανάρχαιο και πάντα επίκαιρο το «είμαι» αλλά και οι διαπιστώσεις, τα ερωτήματα που γεννάει: τι είμαι, ποιος/α είμαι, που είμαι, από πού κατάγομαι, τι νιώθω, σε τι κατάσταση βρίσκομαι, με ποιον/α είμαι, τι έχω, τι φοράω, σε ποιον/α/που ανήκω, για τι προορίζομαι, αξίζω, ταιριάζω και το κυριότερο υπάρχω.
Πόσα ερωτήματα μπορεί να γεννήσει ένα διήγημα; Πολλά περισσότερα από ότι μπορείτε να φανταστείτε: Είμαστε το αποτέλεσμα της ένωσης των γονιών μας; Γιατί θέλουμε να ανήκουμε; Υποτάσσονται τα αγρίμια; Πόσες θύμησες κουβαλάει ένα φαγητό; Αλλάζει ο άνθρωπος; Πώς χτίζεται ένας μύθος; Διαλέγουν οι συγγραφείς τα θέματά τους; Έχει όρια η εκδίκηση; Σε τι αποσκοπεί ο χουλιγκανισμός; Πώς ένα παιδί μπορεί να δικαιολογήσει τη βία; Γιατί μας ηδονίζουν οι προκλήσεις; Πώς διαλύεται μια τακτοποιημένη ζωή; Είναι το πρόσωπο η βιτρίνα της ψυχής; Μέχρι πότε θα πεθαίνει η κατσίκα του γείτονα; Πόσο να πονάει να κοιτάζεσαι στον καθρέπτη; Είναι επαρκές άλλοθι η αγάπη; Έχουμε το ένστικτο του δολοφόνου; Γίνεσαι ή γεννιέσαι;
Αλλά και συμπεράσματα, διαπιστώσεις όπως η ψευδαίσθηση παντοδυναμίας των ερωτευμένων, η απατηλή πεποίθηση πως όλα κρατούν για πάντα, ότι το μόνο σίγουρο στον κόσμο είναι ο θάνατος, η καθοριστική στιγμή στη ζωή κάθε παιδιού, η χαρά του να μιλάς όταν σε ακούν, η ανακούφιση της αποκάλυψης, ότι η ανυπαρξία είναι κάτι που συνηθίζεται, γεμίσαμε γυναίκες-σκυλιά του πολέμου, νομίζουμε πως όλα περιστρέφονται γύρω μας, κάθε άνθρωπος έχει δύο εαυτούς, μεγάλη κατάρα το βόλεμα, η ιστορία πάντα θέλει θύμα τη γυναίκα, η συγνώμη είναι μισό σκατά, η πατρίδα είναι ο άνθρωπος που αγαπάς.
Θα χαθείτε στις ιστορίες και θα γίνετε αετόπουλο, θρύλος, χανούμισσα, άρρωστη ΠΑΟΚτζού, τραγούδι, τζογαδόρος, άυπνος, καλλιτέχνιδα, βέβαιη για όλα, έτοιμος, απογοητευμένος, καρχαριολάτρης, ζευγάρι, στα τσακίδια, ΑΝ Α ΣΑ, άνδρας πλέον, σεξουαλικός πρόσφυγας, ανθρωπόψαρο και όλο το προηγούμενο σόι σας.
Μοναξιά, λησμονιά, πόνος, απώλεια, τραύμα, διαφορετικότητα, τοξική αρρενωπότητα, κακοποίηση, δολοφονία, αποστειρωμένα συναισθήματα, ενοχές, ηδονή, σκατοψυχιά, προκαταλήψεις, κοινωνικό status, γονικές αντιπαροχές, κριτική, καθωσπρεπισμός, ισοπέδωση, συμπαντική αρμονία, συγχώνευση, θυμός, φαλλοκρατισμός, ρατσιστικά στερεότυπα, προπαγάνδα, θα σας συνοδέψουν στους κόσμους της συγγραφέως.
Το τελευταίο διήγημα μου θύμισε τη Μελτσόρ, δίχως τελεία, δίχως ανάσα αλλά με δυνατή ροή, προσφυγιά, πείνα, κακουχίες, συγγραφείς και έργα, περιγραφές και αρώματα έτρεχαν στα μάτια μου και εγώ ανήμπορος θεατής έγινα παρόν, παρελθόν και μέλλον μέσα από την ιστορία όλων .
Η Φανή έγραψε πως
«οι μεγάλες φυγές προς το όνειρο και οι αγώνες για την ελευθερία απαιτούν περίσσιο θάρρος»
και μας καλεί να βρούμε αυτό το θάρρος και είτε να συμφιλιωθούμε με τον εαυτό μας είτε να τον ‘σκοτώσουμε’ και να τον αναστήσουμε εκ νέου. Όχι μόνο να είμαστε αυτό που είμαστε αλλά να αγαπάμε αυτό που είμαστε. Γιατί τι νόημα έχει η ελευθερία αν είναι να χάσουμε τον εαυτό μας;
Όταν η συζήτηση αγγίζει τις ανθρώπινες μεταμορφώσεις, η αλήθεια είναι μία: κάθε ύπαρξη –χωρίς καμία εξαίρεση!– κατέχει το αναφαίρετο δικαίωμα να εναλλάσσει ρόλους και προσωπεία. Έχει τη δύναμη να διεκδικεί μια μοναδική υπόσταση ή να σκορπίζεται σε αναρίθμητες εκδοχές του εαυτού της. Μπορεί να ενσαρκώνει οτιδήποτε λαχταρά ή αντέχει κάθε φορά, υψώνοντας σαν λάβαρο ένα απόλυτο και κυρίαρχο «υπάρχω», δίχως να δεσμεύεται από αυτό που η αντικειμενική πραγματικότητα του επιβάλλει να είναι.
Έτσι και εγώ μετά την ανάγνωση σκέφτηκα, είμαι η Μαντώ. Είμαι αυτή που είμαι. Δεν είμαι αυτή που πρέπει να είμαι. Δεν είμαι αυτή που θέλουν οι άλλοι να είμαι. Δεν είμαι καν αυτή που ήμουν. Όμως αγαπώ αυτή που είμαι τώρα!
- ΕΚΔΟΤΗΣ: Εκδόσεις Μετρονόμος
